Văn hóa là gieo trồng

 

University of Agriculture and Forestry!

Chữ Agriculture, ai cũng biết, đó là Nông Nghiệp.

Nhưng riêng chữ Culture thì lại có hai nghĩa, đó là nghĩa “gieo trồng, canh tác, cày cấy…” và nghĩa VĂN HÓA. Trong đời sống chúng ta, nghĩa thứ hai lại thường được sử dụng nhiều hơn.

Chữ Culture lấy từ tiếng Latin (cultura) có nghĩa gốc là “gieo trồng”. Người ta gieo trồng cái đẹp vào tâm hồn con người, vào cuộc sống con người, để bản tính không còn là bản năng tự nhiên mà trở thành VĂN HÓA.

Chào hỏi, xin lỗi, cảm ơn là cách thể hiện văn hóa, là Culture.

Ở phương Tây, người ta nói to, nói rõ, theo phản xạ. Người ta bắt tay, hay ôm hôn theo thói quen. Văn hóa của họ là sự rõ ràng, nồng nhiệt và gần gũi.

Ở phương Đông, nhất là người Việt Nam, chúng ta thường chỉ cười bẽn lẽn, gật đầu nhẹ nhàng và nói lí nhí, xa hơn nữa là hỏi thăm một câu vô thưởng vô phạt. Văn hóa phương Đông là sự ý nhị và giữ khoảng cách để tôn trọng nhau.

*

Phương chưa bao giờ phải so sánh, văn hóa nào hay hơn văn hóa nào, mà yêu thích luôn cả hai nền văn hóa.

Phương sanh ra và lớn lên ở miền Nam - Việt Nam, vào thời con người miền Nam còn hiền hòa lễ phép lắm. Ra đường không có chuyện đụng xe rồi sừng sộ đánh nhau. Làng xóm không có chuyện cướp đất cãi cọ hung hăng. Người ta không nhìn nhau rồi bảo là nhìn đểu. Trong quán ăn không ai dùng lời lẽ trịch thượng, khoe mã trọc phú hay chửi bới. Ra đường không ai hơn thua cái áo, cái quần, lại càng không có chuyện khoe miếng ăn, khoe tầm tri thức (dỏm).

Văn hóa Việt Nam xưa cũ mà Phương từng biết là sự kín đáo, tinh tế. Một kiểu vòng tay thưa gửi kính cẩn. Một cái cúi đầu rất nhẹ. Một cách đưa hai tay nhận quà thay cho lời cảm ơn. Một ánh mắt lo âu, ân hận thay cho lời xin lỗi. Những thứ không ồn ào, không gây ấn tượng nhưng chỉ có thể bày tỏ bằng tấm lòng. Phương ra đi mang theo văn hóa quê Mẹ và gìn giữ nó bằng sự nghiêm cẩn và lễ độ.

Bằng một thứ tiếng Đức trọ trẹ của người ngoại quốc mới bước chân sang Đức, bằng một phông văn hóa phương Đông rụt rè, Phương gõ những cánh cửa đóng kín. Ban đầu là do thói quen, nhưng theo thời gian, Phương hiểu được, văn hóa châu Á là một lợi thế của mình khi đi xin việc và giao dịch. Những cánh cửa Phương gõ vào đều mở ra và thân thiện đón nhận.

Đại dịch Corona tràn qua thế giới, nhiều cách thể hiện tình cảm của con người đã bị khẩu trang che chắn, bị sự hoảng loạn đẩy lùi, bị khoảng cách gạt qua bên lề, bị tiêu chuẩn vệ sinh chối bỏ. Khi văn hóa bắt tay, ôm hôn của châu Âu bị virus đánh bại thảm hại thì “văn hóa nụ cười châu Á” cũng bị khẩu trang xóa sổ.

Châu Âu phải học cách để thích nghi với đại dịch. Trong hội nghị thượng đỉnh EU năm 2020, bà thủ tướng Merkel xuất hiện lần đầu với kiểu chào chấp tay của phương Đông. Nhưng bà đưa tay cao ngang trán nên trông bà rất buồn cười, như đang vái lạy. Hôm sau, được cố vấn tốt hơn, bà chấp tay ngang bụng, trông bà cũng vẫn buồn cười vì cứ như phụ nữ Thái Lan, nhưng lại rất thân thiện và dễ mến.

Rồi người ta nghĩ thêm những kiểu chào khác, những cái vẫy tay, hôn gió, chạm cùi chỏ, hay những dấu hiệu tình cảm hoạt bát hơn.

Đại dịch chỉ là một giai đoạn chuyển tiếp. Thế giới đã và đang thay đổi mãnh liệt. Một lúc nào đó, người Việt Nam sẽ hòa nhập với thế giới và dành cho nhau một ngôn ngữ mới mẻ, rộn ràng, năng động:

“Chúc anh một buổi sáng tốt lành.”

“Chúc em một ngày làm việc vui vẻ.”

“Cảm ơn! Cảm ơn!”

Cuộc sống sẽ trở nên đáng yêu và thân thiện hơn, khi người với người tiếp tay nhau gieo trồng văn hóa vào đời sống.

*

Là một kỹ sư tốt nghiệp University of Agriculture and Forestry, chúng ta không chỉ là những người gieo trồng trong ngành Nông Nghiệp mà còn là những người trí thức gieo trồng văn hóa trong đời sống. Lời ăn, tiếng nói, cách hành xử thể hiện văn hóa làm người, đúng không các bạn?

Khi người xưa chọn chữ gieo trồng để đặt ra từ văn hóa, thì Culture mang một ý nghĩa tinh thần sâu sắc.

Hoa quả thơm ngon do con người gieo trồng lên, đâu chỉ có ở phương Đông hay phương Tây, chỉ cần mình gieo và chăm sóc là cây văn hóa sẽ đơm hoa kết quả.

Cuộc đời này sẽ tốt đẹp hơn.

*

Berlin, 11. 02. 2024

Khai bút đầu xuân

Nông Lâm - Một Thời Để Nhớ | # VĂN HÓA là GIEO TRỒNG | Facebook