Ký ức và Tình yêu của em

Ký ức là một trong những đề tài của triết học được tranh luận từ hơn 150 năm nay.

Hippolyte Taine gọi ký ức là “bản in của tinh thần”.

Henri Bergson gọi ký ức là những “bóng ma vô hình trong đêm tối của vô thức”.

Theodule Ribot xem “ký ức như một tác dụng sinh lý của hệ thần kinh”.

René Descartes gọi ký ức là “những vết tích còn sót lại trong trí óc, sau khi một hình ảnh nào đã được in vào đấy”.

Pierre Janet cho rằng, ký ức là phương tiện chiến đấu của chính bản thân con người chống lại sự vắng mặt. Tại sao lại là sự vắng mặt? Ở đây Janet muốn nói là, ký ức luôn tìm cách đưa ta về lại với quá khứ, để ta không vắng mặt trong quá khứ, mà tiếp tục sống với quá khứ.

Bởi vậy mà, ký ức có một uy lực khủng khiếp, nó luôn kéo con người về lại quá khứ, bằng những hình ảnh mà ta đã vô tình lưu giữ trong não bộ. Nó sử dụng những hình ảnh cũ xưa đó để sai khiến con người cứ phải sống mãi với kỷ niệm. Ký ức khiến ta cứ nhớ hoài, thương hoài, giận hờn hoài, day dứt hoài, tiếc nuối hoài… Và, nó bắt ta phải tìm về dĩ vãng để giải quyết yêu thương, ân oán, nhớ nhung.

°

Em gọi ký ức là “những hình ảnh cũ được ghi lại trong tâm thức”, nó thuộc về miền dĩ vãng.

Trong miền dĩ vãng đó, những hình ảnh được lưu giữ tự nó sẽ không thay đổi theo năm tháng. Có ánh mắt qua bao mùa giông bão mịt mùng vẫn rực cháy như thiêu đốt. Có nụ cười qua bao mùa xuân hạ thu đông vẫn xôn xao một góc trời riêng. Có nỗi nhớ nhung vẫn ngơ ngẩn cõi lòng, như mới hôm nào yêu anh trên đồi xưa.

Mưa chiều cư xá mang theo bụi nước vào căn phòng, mang nỗi mong chờ vào con tim. Mà con tim nhỏ xíu, lại dễ yếu mềm. Một giờ chờ đợi thì quạnh vắng, một ngày chờ đợi thì miên man, bốn năm chờ đợi rồi một thời sinh viên trôi qua mất. Bốn năm cho một mối tình si là một sự hoang phí.

Mưa trên những hàng dương lá nhỏ, mưa trên triền đồi mờ mịt cỏ may. Con đường một bên là hồ Thủy Sản, một bên là cư xá nam, ở giữa là những hàng bích đào lấm tấm hoa. Nơi đó, hình ảnh của anh trong dĩ vãng tuổi hoa niên vẫn còn nguyên vẹn hương xưa.

Hương thời gian không nồng

Hương thời gian thanh thanh

Màu thời gian không xanh

Màu thời gian tím ngát *

Người nào nhìn thấy thời gian có màu tím ngát, người đó đã biết yêu. Có một buổi chiều trên đồi Nông Lâm, thời gian mang màu tím, nó bàng hoàng kỳ lạ lắm. Ai đã từng yêu một lần thì biết. Hàng dương, bờ cỏ, con đường đều bồng bềnh giữa màu tím khói sương. Người ta trôi đi trong làn sương đó, lần đầu mọi thứ đều lạ lẫm, lần đầu mọi thứ đều bàng hoàng.

Ngày em quay về, thời gian chỉ mang màu xám cũ kỹ và buồn tênh. Ký ức đã làm công việc của nó, đưa em về Một Thời Để Nhớ. Nhưng hình ảnh của anh trong miền dĩ vãng đã không còn đủ sức mạnh để mang lại màu tím trong lòng một người từng mang nỗi nhớ thương. Ký ức đã chơi trò lừa dối em suốt bao nhiêu năm tháng, nó liên tục gọi em quay về, nhưng tất cả chỉ là ảo giác.

Tại sao ký ức có thể lừa dối người ta suốt bao nhiêu năm tháng?

°

Vì, ký ức và sự tưởng tượng đều sử dụng hình ảnh, cho nên ranh giới giữa ký ức và hoang tưởng thường rất mập mờ.

Trong khi ký ức làm nhiệm vụ lưu giữ hình ảnh thì trí tưởng tượng có khả năng làm sai lệch những hình ảnh được lưu giữ, thậm chí nó còn thay đổi những hình ảnh đó. Vấn đề nằm ở chữ “làm sai lệch”. Người ta giữ trong lòng một bóng hình nhưng lại tưởng tượng hàng ngàn hình ảnh khác để rồi yêu mê cuồng những hình ảnh mà mình tưởng tượng ra. Ánh mắt của chàng, bờ vai của chàng, sự cảm thông của chàng, những lời yêu thương ngon ngọt của chàng… tất cả chỉ là ảo tưởng. Chính trí tưởng tượng của em đã thi vị hóa hình ảnh của anh (nghĩa là làm sai lệch nó), để xúi giục em tin rằng anh đã từng yêu em.

Đây không là chuyện hy hữu mà là chuyện thường tình trong cuộc sống. Bạn bè trong Nông Lâm – Một Thời Để Nhớ cũng có nhiều thứ tình cứ tưởng, tình cứ ngỡ, tình đơn phương, tình xa, tình mộng, tình thầm… Em cũng vậy. Chắc là anh cũng vậy. Mình cứ ngỡ là mình yêu nhau, sự tưởng tượng đã tạo ra tình yêu của hai đứa.

Quay về miền dĩ vãng, để biết giấc mơ xưa là không có thật. Một chiều xưa trên đồi, mình đã từng gặp nhau, đi qua đời nhau mà không dừng lại để rồi vĩnh viễn chia xa. Ngày em trở về, những hình ảnh cũ tan biến vào hư vô.

Mình chưa bao giờ cho nhau một cơ hội để yêu. Có phải không, anh?

°

Này em dĩ vãng đã qua

Đêm đã mưa xa, tôi vẫn một mình

Còn em nay ở nơi nào

Hạnh phúc bên nhau hay đã xót xa.

Dù tình đôi ta đã xa rồi xa vòng tay

Lời yêu thương em hứa cho người là giấc mộng phai

Tình vẫn trong tôi ngập đầy nỗi nhớ

Giọng hát buông lơi ngọt từng hơi thở

Đêm có mình tôi và những ngày xưa yêu em

Yêu em

…

Và em cũng ngỡ yêu anh.

°

Ngày mưa Berlin, 26. 04. 2023

Võ Thu Phương TT11

°

(*) Thơ Đoàn Phú Tứ

(2) Nông Lâm - Một Thời Để Nhớ | # Ký ức | Facebook

#nonglamkhungtroikyniem